ZAKŁAD / HOME

  PUBLIKACJE / PAPERS

  MAPY / MAPS

  PROJEKTY

  DOKTORATY

  DYDAKTYKA

  LABORATORIUM

  WYDARZENIA

dr Wojciech SZYMAŃSKI

Stanowisko: adiunkt

Pokój 2.14

Tel. +48 12-664-5264

E-mail: w.szymanski@uj.edu.pl


Tematyka badawcza / Research interests

geneza gleb, mikromorfologia gleb, mineralogia gleb, minerały ilaste w środowisku glebowym, geneza i znaczenie poziomu fragipan, gleby stref polarnych

soil genesis, soil micromorphology, soil mineralogy, clay minerals in soil environment, genesis and importance of fragipan, polar soils

Projekty naukowe / Scientific projects

Obecnie realizowane badania:

Grant NCN pt. Wpływ procesów oksydacyjno-redukcyjnych na przemiany mineralne w glebach płowych Pogórza Karpackiego

The impact of redox processes on mineral transformation in Luvisols and Albleuvisols from the Carpathian Foothills

Badania naukowe związane z realizacją projektu badawczego pt. "Wpływ procesów oksydacyjno-redukcyjnych na przemiany mineralne w glebach płowych Pogórza Karpackiego" są prowadzone w obszarze Pogórza Rożnowskiego, Pogórza Wiśnickiego oraz Pogórza Wielickiego. W ramach powyższych badań są przeprowadzane szczegółowe analizy właściwości fizycznych, chemicznych i mineralogicznych gleb, które różnią się użytkowaniem (gleby leśne, gleby łąkowe, gleby uprawne) oraz stopniem odgórnego oglejenia (wybielenia górnej części profilu glebowego). Występowanie procesów odgórnego oglejenia w glebach płowych na Pogórzu Karpackim jest efektem występowania w tych glebach słabo przepuszczalnego poziomu fragipan, który powoduje okresowe stagnowanie wody w górnej części profilu glebowego. Okresowe stagnowanie wody powoduje występowanie procesów oksydacyjno-redukcyjnych w poziomach powierzchniowych i eluwialnych gleb płowych, które prowadzą do powstawania noduli żelazisto-manganowych, wybielenia masy glebowej oraz mogą prowadzić do transformacji minerałów.

Pierwszym etapem prowadzonych badań było określenie składu mineralnego noduli żelazisto-manganowych występujących w badanych glebach płowych. Uzyskane wyniki wykazały, że nodule żelazisto-manganowe zbudowane są głównie z krzemianów (kwarcu, skaleni potasowych, plagioklazów) oraz krzemianów warstwowych (mik dioktaedrycznych, smektytu, chlorytu oraz kaolinitu). Krzemiany te są zlepione ze sobą tlenkami i wodorotlenkami żelaza (głównie getytem oraz lepidokrokitem). Oprócz minerałów żelazistych, składnikami zlepiającymi krzemiany w nodulach żelazisto-manganowych są tlenki manganu takie jak: manganit i todorokit.

Drugim etapem prowadzonych badań było określenie kierunku transformacji minerałów ilastych w glebach płowych leśnych i uprawnych. Wyniki tych badań wskazują, że kierunek przemian minerałów ilastych jest taki sam w glebach leśnych i uprawnych (niewapnowanych), tj. odziedziczone z materiału macierzystego pęczniejące minerały z grupy smektytu przechodzą w minerały ilaste zawierające przewarstwienia organiczne w przestrzeniach międzypakietowych. W glebach uprawnych wapnowanych minerały ilaste z poziomów powierzchniowych i eluwialnych zawierają zdecydowanie mniej przewarstwień organicznych w porównaniu z glebami uprawnymi niewapnowanymi. Ważnym wynikiem tych badań jest też udowodnienie występowania w przestrzeniach międzypakietowych minerałów ilastych z poziomów próchnicznych i eluwialnych gleb płowych Pogórza Karpackiego głównie materiału organicznego, a nie warstw metalowodorotlenowych jak do tej pory uważano.

Trzecim i najważniejszym etapem prowadzonych badań było określenie wpływu procesów oksydacyjno-redukcyjnych na przemiany minerałów ilastych w badanych glebach i weryfikacja występowania procesu ferrolizy w tych glebach. W wyniku przeprowadzenia badań porównawczych nad składem mineralnym gleb silnie odgórnie oglejonych, słabo odgórnie oglejonych oraz nie wykazujących odgórnego oglejenia stwierdzono, że skład mineralny we wszystkich powyższych glebach jest niemal identyczny. We wszystkich glebach zachodzą jednakowe przemiany minerałów ilastych. Wynik ten wskazuje, że proces ferrolizy, czyli proces rozkładu i przemian minerałów ilastych na skutek procesów oksydacyjno-redukcyjnych nie występuje w badanych glebach płowych na Pogórzu Karpackim.

Wcześniejsze badania:

Grant MNiSW pt. Rola poziomu fragipan w kształtowaniu ekologicznych właściwości gleb płowych (Albeluvisols)

The influence of fragipan on ecological properties of Albeluvisols

Współpraca naukowa / Scientific cooperation

dr hab. Michał Skiba, mgr Katarzyna Maj-Szeliga – Zakład Mineralogii, Petrologii i Geochemii Instytutu Nauk Geologicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego

prof. dr hab. Bronisław Wojtuń – Katedra Ekologii, Biogeochemii i Ochrony Środowiska Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego

dr hab. Krzysztof Migała – Zakład Klimatologii i Ochrony Atmosfery Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego

dr hab. Artur Błachowski – Zakład Spektroskopii Mössbauerowskiej Instytutu Fizyki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie

dr Volodymyr A. Nikorych – Katedra Gleboznawstwa Uniwersytetu im. J. Fedkovycha w Czerniowcach (Ukraina)

dr hab. Svitlana M. Polchyna – Katedra Gleboznawstwa Uniwersytetu im. J. Fedkovycha w Czerniowcach (Ukraina)

Publikacje / Publications

Szymański W., Szkaradek M., 2018. Andesite weathering and soil formation in a moderately humid climate: A case study from the Western Carpathians (southern Poland). Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences 13(1): 93-105.
http://www.ubm.ro/sites/CJEES/viewTopic.php?topicId=726

Nikorych V.A., Szymański W., Skiba M., 2017. Redoximorphic features in Albeluvisols from South-Western Ukraine. [w:] D. Dent i Y. Dmytruk (red.), Soil Science Working for a Living - Applications of soil science to present-day problems, Springer, 9-28.
http://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-45417-7_2

Szymański W., 2017. Chemistry and spectroscopic properties of surface horizons of Arctic soils under different types of tundra vegetation – A case study from the Fuglebergsletta coastal plain (SW Spitsbergen). Catena 156: 325-337.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0341816217301467

Szymański W., 2017. Quantity and chemistry of water-extractable organic matter in surface horizons of Arctic soils under different types of tundra vegetation – A case study from the Fuglebergsletta coastal plain (SW Spitsbergen). Geoderma 305: 30-39.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S001670611730383X

Szymański W., Skiba M., Błachowski A., 2017. Influence of redox processes on clay mineral transformation in Retisols in the Carpathian Foothills in Poland. Is a ferrolysis process present? Journal of Soils and Sediments 17(2): 453-470.
http://link.springer.com/article/10.1007/s11368-016-1531-1

Szymański W., Siwek J., Waścińska J., Wojtuń B., 2016. Texture and geochemistry of surface horizons of Arctic soils from a non-glaciated catchment, SW Spitsbergen. Polish Polar Research 37(3): 361–377.
https://www.degruyter.com/view/j/popore.2016.37.issue-3/popore-2016-0019/popore-2016-0019.xml?format=INT

Szymański W., Wojtuń B., Stolarczyk M., Siwek J., Waścińska J., 2016. Organic carbon and nutrients (N, P) in surface soil horizons in a non-glaciated catchment, SW Spitsbergen. Polish Polar Research 37(1): 49-66.
http://www.degruyter.com/view/j/popore.2016.37.issue-1/popore-2016-0006/popore-2016-0006.xml?format=INT

Skiba S., Drewnik M., Szymański W., Skiba M., 2015. Monitoring przyrodniczy i próba rekultywacji pokrywy glebowej i szaty roślinnej w sąsiedztwie szlaku turystycznego w rejonie wzmożonego ruchu na odcinku Kasprowy Wierch–Beskid. [w:] A. Chrobak, T. Zwijacz-Kozica (red.), Nauka Tatrom, III. Człowiek i środowisko, 119-125.
http://tpn.pl/upload/filemanager/sekcja3_low-res.pdf

Szymański W., Skiba M., Wojtuń B., Drewnik M., 2015. Soil properties, micromorphology, and mineralogy of Cryosols from sorted and unsorted patterned grounds in the Hornsund area, SW Spitsbergen. Geoderma 253-254: 1-11.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S001670611500107X

Kacprzak A., Szymański W., Wójcik-Tabol P., 2015. The role of flysch sandstones in forming the properties of cover deposits and soils – examples from the Carpathians. Zeitschrift für Geomorphologie 59(suppl. 1): 227-245.

Szymański W., Skiba M., Nikorych V.A., Kuligiewicz A., 2014. Nature and formation of interlayer fillings in clay minerals in Albeluvisols from the Carpathian Foothills, Poland. Geoderma 235-236: 396-409.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0016706114003024

Szymański W., Skiba M., Błachowski A., 2014. Mineralogy of Fe-Mn nodules in Albeluvisols in the Carpathian Foothills, Poland. Geoderma 217-218: 102-110.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0016706113004151

Skiba M., Maj-Szeliga K., Szymański W., Błachowski A., 2014. Weathering of glauconite in soils of temperate climate as exemplified by a Luvisol profile from Góra Puławska, Poland. Geoderma 235-236: 212-226.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0016706114002845

Drewnik M., Skiba M., Szymański W., Żyła M., 2014. Mineral composition vs. soil forming processes in loess soils — A case study from Kraków (Southern Poland). Catena 119: 166-173.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S034181621400068X

Nikorych V.A., Szymański W., Polchyna S.M., Skiba M., 2014. Genesis and evolution of the fragipan in Albeluvisols in the Precarpathians in Ukraine. Catena 119: 154-165.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0341816214000678

Migała K., Wojtuń B., Szymański W., Muskała P., 2014. Soil moisture and temperature variation under different types of tundra vegetation during the growing season: a case study from the Fuglebekken catchment, SW Spitsbergen. Catena 116: 10-18.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0341816213003068

Skiba S., Szymański W., Prędki R., 2014. Badania gleboznawcze w Karpatach Wschodnich i ich znaczenie w ochronie gleb Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Roczniki Bieszczadzkie 22: 129-140.
http://www.bdpn.pl/dokumenty/roczniki/rb22/art07.pdf

Nikorych V.A., Szymański W., 2014. Fe-Mn pedofeatures in soils and their geochemical role (analytical review). Ecologija ta Noosferologija 25(1-2): 108-120.

Szymański W., Skiba S., Wojtuń B., 2013. Distribution, genesis, and properties of Arctic soils: a case study from the Fuglebekken catchment, Spitsbergen. Polish Polar Research 34(3): 289-304.
http://www.degruyter.com/view/j/popore.2013.34.issue-3/popore-2013-0017/popore-2013-0017.xml?format=INT

Szymański W., Skiba M., 2013. Distribution, morphology, and chemical composition of Fe-Mn nodules in Albeluvisols of the Carpathian Foothills, Poland. Pedosphere 23(4): 445–454.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1002016013600375

Skiba S., Drewnik M., Szymański W., Żyła M., 2013. Gleby, [w:] B. Degórska, M. Baścik (red.) Środowisko przyrodnicze Krakowa, Zasoby – Ochrona – Kształtowanie. Kraków, 69-79.

Polchyna S., Nikorych V.A., Szymański W., 2013. Proposals to improve designation system of illuvial soil horizons. Hruntoznavstvo 14(3-4): 114-119.

Nikorych V.A., Polchyna S., Szymański W., Skiba S., 2013. Variations of the morphogenetic features of the precarpathian`s brownish-podzolic soils (Albeluvisols) depending on the biogeocenosis type. Ecologija ta Noosferologija 24(3-4): 24-41.

Szymański W., Skiba, M., Skiba S., 2012. Origin of reversible cementation and brittleness of the fragipan horizon in Albeluvisols of the Carpathian Foothills, Poland. Catena 99: 66-74.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0341816212001531

Nikorych V.A., Szymański W., Skiba S., Kryzhanivskiy O., 2012. Features of cutans complex in Albeluvisols of the Ukrainian Precarpathians. Hruntoznawstwo 13(3-4): 40-51.

Nikorych V.A., Polchyna S.M., Skiba S., Szymański W., 2012. Morfologiczne właściwości gleb płowych Przedkarpacia Ukrainy i Polski. Biologiczne Systemy 4(1): 65-71.

Nikorych V.A., Kryżanivski O.M., Szymański W., 2012. Mikromorfologia gleb płowych Wyżnicko-Storożynieckiego regionu Przedkarpacia. Biologiczne Systemy 4(2): 193-196.

Szymański W., Skiba S., Nikorych, V.A., Polchyna, S.M., 2012. Gleby płowe (Luvisols) Pogórza i Przedgórza Karpackiego z obszaru Polski i Ukrainy. Roczniki Bieszczadzkie 20: 268-280.
http://www.bdpn.pl/dokumenty/roczniki/tom20/art19.pdf

Szymański W., Skiba M., Skiba S., 2011. Fragipan horizon degradation and bleached tongues formation in Albeluvisols of the Carpathian Foothills, Poland. Geoderma 167-168: 340-350.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0016706111001960

Płytycz B., Klimek M., Klimek B.A., Szymański W., Kruk J., Morgan A.J., 2011. Riboflavin content in the coelomocytes of contrasting earthworm species is differentially affected by edaphic variables including organic matter and metal content. Pedobiologia 54S: S43-S48.
http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S003140561100059X

Szymański W., Skiba S., 2011. Micromorphological properties of the fragipan horizon in Albeluvisols of the Carpathian Foothills. Polish Journal of Soil Science 44(2): 193-200.
http://www.pjss.org/pl/zeszyty.html?stan=detail&paper=265&i=10&vol=44&numer=2

Skiba S., Kacprzak A., Szymański W., Musielok Ł., 2011. Walory przyrodnicze górskich gleb rumoszowych. Roczniki Bieszczadzkie 19: 335-348.
http://www.bdpn.pl/dokumenty/roczniki/rb19/art24.pdf

Skiba S., Szymański W., Skiba M., Winnicki T., 2010. Gleby zbiorowisk olszy zielonej Pulmonario-Alnetum viridis w Karpatach Wschodnich (Bieszczady i Czarnohora). Roczniki Bieszczadzkie 18: 192-204.
http://www.bdpn.pl/dokumenty/roczniki/tom18/13.pdf

Skiba S., Szymański W., Nędzka M., Prędki R., 2009. Inicjalne gleby (Lithic Leptosols) piętra połonin w Bieszczadach i Czarnohorze (Karpaty Wschodnie). Roczniki Bieszczadzkie 17: 357-366.
http://www.bdpn.pl/dokumenty/roczniki/tom17/art_20.pdf

Skiba S., Szymański W., 2009. Gleby Karpat i ich rola w rozwoju rolnictwa neolitycznego, [w:] J. Garncarski (red.) Surowce naturalne w Karpatach oraz ich wykorzystanie w pradziejach i wczesnym średniowieczu. Wydawnictwo Muzeum Historyczne w Krośnie, 325-339.

Skiba S., Szymański W., 2009. Soil cover of the alpine zone of the Eastern Carpathians: on the example of the Bieszczady Mts., the Gorgany Mts. and the Charnokhora Mts. Rocznik Odesskiego Uniwersytetu 14(7): 226-231.

Skiba S., Szymański W., Pozniak S., Skiba M., 2008. Soils of the Charnokhora Mts. (Ukraine). Agrochimija i Hruntoznawstwo 69: 147-151.

Szymański W., Skiba S., Skiba M., Żyła M., 2008. Fragipan horizon in Albeluvisols of the Carpathian Foothills. Agrochimija i Hruntoznawstwo 69: 152-156.

Skiba S., Szymański W., Kubica B., Prędki R., 2008. Zawartość ?-radionuklidów 137Cs i 40K w glebach Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Roczniki Bieszczadzkie 16: 301-308.
http://www.bdpn.pl/dokumenty/nauka/2009/roczniki16/art_19.pdf

Skiba S., Szymański W., Pozniak S., Skiba M., 2008. Pokrywa glebowa południowo-wschodniej Czarnohory (Ukraina). Roczniki Bieszczadzkie 16: 289-300.
http://www.bdpn.pl/dokumenty/nauka/2009/roczniki16/art_18.pdf

Szymański W., Skiba S., 2007. Geneza i znaczenie poziomu fragipan w glebach płowych (Albeluvisols) Pogórza Karpackiego. Roczniki Bieszczadzkie 15: 267-284.
http://www.bdpn.pl/dokumenty/roczniki/tom15/Art._15.pdf

Członkowstwo w organizacjach naukowych / Membership in scientific associations

Polskie Towarzystwo Gleboznawcze (PTGleb)

Międzynarodowa Unia Towarzystw Gleboznawczych (IUSS)

Polskie Towarzystwo Mineralogiczne (PTMin)

European Clay Groups Association (ECGA)

ul. Gronostajowa 7, 30-387 Kraków, Poland, Tel. +48 12 664 53 61; FAX +48 12 664 53 85